De verhoogde kinderbijslag voor langdurig werklozen: dé oplossing?

Uit cijfers die ik opvroeg bij Minister Milquet is gebleken dat jaarlijks meer dan 100 000 langdurig werklozen genieten van een verhoogde kinderbijslag. Dit komt neer op een jaarlijkse kost van ongeveer 70 miljoen euro. Men kan zich de vraag stellen of dit systeem de beste garantie vormt om kinderen in een kansrijke omgeving te laten opgroeien. Bovendien roept dit de vraag bij mij op of een evaluatie van het systeem niet wenselijk is: worden werklozen écht geactiveerd door het systeem van de verhoogde kinderbijslag?

Een langdurige werkloze (langer dan zes maanden werkloos) met kinderen kan aanspraak maken op een verhoogde kinderbijslag. Met deze maatregel wil men vermijden dat een kind getroffen wordt door het loonverlies van zijn ouders. Vervolgens merkte men dat de verhoogde kinderbijslag het effect had van een werkloosheidsval. Een werkloosheidsuitkering (onbeperkt in de tijd) aangevuld met een verhoogde kinderbijslag maakte het voor sommige werklozen minder interessant om terug aan het werk te gaan. Daarom werd bepaald dat een werkloze die opnieuw aan de slag gaat het recht op verhoogde kinderbijslag kan behouden gedurende een periode van maximaal twee jaar. Maar zoals gezegd, stel ik me daar de twee reeds vermelde vragen bij. Ik zal dit kort proberen te verduidelijken.

Volgens mij sluiten een sociaal gezinsbeleid, een activerend werkloosheidsbeleid en armoedebestrijding elkaar niet uit. Integendeel, ze zijn met elkaar verbonden, maar moeten daarom ook elk grondig worden hervormd. Ik zal toelichten hoe de N-VA het systeem van kinderbijslag willen hervormen, evenals dat van werkloosheid en hoe dat een beter antwoord biedt op de vragen die ik eerder aanhaalde.

Wat de kinderbijslag betreft, is ons centraal uitgangspunt dat deze een recht van het kind zelf vormen. Aangezien elk kind gelijkwaardig is, dient deze bijgevolg voor elk kind gelijk te zijn. Vanuit die optiek vinden wij dat de hoogte van de kinderbijslag niet afhankelijk mag zijn van de professionele status van de ouders; de kinderbijslag moet gelijkgeschakeld worden voor zowel werknemers, ambtenaren, zelfstandigen als werklozen. Zelfstandigen ontvangen vooralsnog minder kinderbijslag, en ook dat willen wij aanpassen (ik heb daar zelf reeds voor gepleit). Daarnaast mag de kinderbijslag ook niet afhankelijk zijn van 'de rangorde' binnen het gezin; elk kind binnen het gezin is gelijkwaardig, en moet dus evenveel ontvangen, wat vandaag niet het geval is. Wij pleiten dus voor een volledige gelijkschakeling, zowel wat de professionele status van de ouders, als de rangorde van kinderen betreft. Het is echter heel belangrijk rekening te houden met het feit dat dit gekoppeld wordt aan een substantiële verhoging van de bijslagen. Deze verhoging zou dan de werkelijke opvoedingskost moeten benaderen. Bovendien wordt het verschil tussen de werkelijke opvoedingskost en de hoogte van de kinderbijslag zoals wij dat wensen, geïnvesteerd in andere structurele gezinsmaatregelen (bv. kinderopvang), wat tegemoet komt aan de noden van kansarme gezinnen.

Wat de werkloosheidsuitkeringen betreft staan wij, zoals algemeen gekend is, een beperking ervan in de tijd voor: het is al uitgewezen (en ik ben daar dieper op ingegaan in een ander opiniestuk) dat dit de beste garantie vormt om werkzoekenden sneller aan een job te helpen. Maar, en dat weten vele mensen in mindere mate, pleiten wij daarbij eveneens voor een verhoging van de initiële werkloosheidsuitkeringen: in een eerste fase liggen deze hoger dan momenteel het geval is, maar dalen deze naarmate de tijd verstrijkt. Tijdens die periode worden de werklozen ook sterker begeleid, opgeleid en geactiveerd naar een nieuwe job.

De combinatie van een substantieel verhoogde kinderbijslag en een hogere werkloosheidsvergoeding in een eerste fase, biedt volgens ons voldoende garanties om kinderen uit een gezin met een werkloze ouders voldoende te ondersteunen. Bovendien komt de hervorming van het werkloosheidssysteem echt tegemoet aan de vraag naar activering. Aangezien een dergelijk systeem enkel mogelijk is mits een fundamentele hervorming van het stelsel van zowel kinderbijslag als werkloosheidsvergoeding, vraag ik in afwachting een evaluatie van de maatregel die het mogelijk maakt de toeslag nog tot 2 jaar na hervatting van werk te ontvangen. Heeft deze maatregel echt een effect op de activering van de werkloze? Deze impact zou ik graag kennen, en ik zal Minister Onkelinkx daar dus ook over blijven interpelleren.